هو
علم مکاشفت به تعلم و مطالعه حاصل نشود ، حصول آن به اعمال صالح و صفای آیینه دل به زهد و گرسنگی و بیداری و خاموشی و اعتزال از مردم باشد ؛ مثلا بیداری در شب ، دل را روشن کند و صافی سازد و نور بخشد و چون این صفا به صفایی که از گرسنگی حاصل شده افزوده شود ، دل چونان ستاره ای فروزان شود چون آیینه ای درخشان و آن گاه جمال حق در آن نمودار گردد.
کیمیای سعادت
محمد غزالی
هو
علوم «کله سر» مشتمل بر علوم زیر است:
«کاف» کیمیا، «لام» لیمیا، «ه» هیمیا، «سین» سیمیا و «ر» ریمیا، به این علوم، علوم غریبه می گویند و از حروف اوایل آنها کلمه «کله سر» تشکیل شده که اشاره به آنهاست. و هر کدام از آنها رشته خاصى از علومند. اگر کسى در «ریمیا» مهارت داشته باشد می تواند در خیال طرف تصرف کند. شعبده علم سیمیاست، که باز در خیال است ، ولى نفوس قدسى در خارج از محل خیال ، چه خیال خویش و چه خیال مخاطبان و حضار تصرف می کند. براى رسیدن به آن باید مراقبت کرد.
شرح اسفار اربعه جلد سوم
هو
غزالی گوید ：
گمان مبر که روزن دل به ملکوت ، بی خواب و بی مرگ مشاهده نگردد ، که اینچنین نیست ، بلکه اگر در بیداری کسی خویشتن را ریاضت کند و دل را از دست غضب و شهوت و اخلاق بد و بایست این جهان بیرون کند ، و جای خالی بنشیند و چشم فراز کند و حواس معطل کند و دل را با عالم ملکوت مناسبت دهد ، بدانکه الله الله پیوسته گوید ، به دل _نه به زبان_ تا چنان شود که از خویشتن بی خبر شود و از همه عالم بی خبر شود و از هیچ چیز خبر ندارد مگر از خدای عز وجل ؛ چون چنین شود اگر در بیداری بود آن روزن گشوده شود و آنچه در خواب ببینند دیگران ، وی در بیداری بیند و ارواح فرشتگان در صورت های نیکو وی را پدیدار آید و پیمبران مشاهده کرده ، از ایشان فایده ها برد و مدد ها گیرد و ملکوت آسمان و زمین را به وی نمایند و کسی را که این راه بر او گشوده شود ، عظمت ها مشاهده کند که در وصف نگنجد.
کیمیای سعادت
